Ocena działania miodu Manuka w leczeniu grzybiczego alergicznego zapalenia zatok przynosowych

Tekst jest tłumaczeniem artykułu pt.:

Evaluation of Manuka Honey in Management
of Allergic Fungal Rhinosinusitis: A Case Report

opublikowanego 4. kwietnia 2011 na portalu dotyczącym apiterapii

http://apitherapy.blogspot.com/2011/04/manuka-honey-may-help-treat-allergic.html

który jest streszczeniem publikacji pt.

Evaluation of Manuka Honey in Management
of Allergic Fungal Rhinosinusitis: A Case Report

w czasopiśmie Otolaryngology Head and Neck Surgery

Wstęp:

Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych (Chronic rhinosinusitis (CRS)) jest jednym z najbardziej powszechnych problemów zdrowotnych w Stanach Zjednoczonych i Europie (1,2).
Szacuje się, że problem ten dotyczy około 15% amerykańskiej populacji. Odnotowano również, że pogłębia się on, powodując znaczny wzrost kosztów związanych z jego leczeniem (3).

Grzybicze alergiczne zapalenie zatok przynosowych (Allergic Fungal Rhinosinusitis (AFRS)) podtyp choroby o nazwie – przewlekłe zapalenie zatok przynosowych (Chronic rhinosinusitis (CRS)), stanowi problem około 7% wszystkich pacjentów wymagających zabiegu chirurgicznego (4,5,6,7).
Wielu pacjentów, którzy cierpieli na AFRS i zostali poddani zabiegowi czynnościowo-endoskopowej chirurgii zatok przynosowych (functional endoscopic sinus surgery (FESS)) w dalszym ciągu cierpieli na problemy z zatokami (8,9) i byli zmuszeni polegać na lekach steroidowych lub przeciwgrzybiczych lub na kombinacji tych leków by odczuć jakąkolwiek ulgę.
Niestety liczne skutki uboczne tych leków powodowały, że pacjenci rezygnowali z nich, co powodowało nawrót choroby.

Miód Manuka to produkt naturalny, który ma właściwości antybakteryjne i przeciwzapalne (10).
Do naszego badania wykorzystaliśmy dwóch pacjentów cierpiących na AFRS po zabiegach w naszym centrum, którzy stosowali irygację Miodem Manuka dwa razy dziennie przez 12 tygodni.
Po tej kuracji zauważono znaczną poprawę, zarówno podczas badania endoskopowego, jak również biorąc pod uwagę objawy.

Prezentacja przypadku:

Przedstawiamy dwóch pacjentów, u których zdiagnozowano grzybicze alergiczne zapalenie zatok przynosowych opierając się na kryteriach Benta i Kuhna.
Pacjenci ci przeszli także w historii swojej choroby, zabieg czynnościowo-endoskopowej chirurgii zatok przynosowych, a także przynajmniej rok kuracji medycznej z powodu ich chronicznie powracających problemów z grzybiczym alergicznym zapaleniem zatok przynosowych.
Obydwaj pacjenci zostali poddani 12-tygodniowej kuracji polegającej na irygacji Miodem Manuka, po tym jak próby leczenia tradycyjnymi farmaceutykami zawiodły.
Pacjenci rozcieńczali 10 ml Miodu Manuka w 240 ml roztworu solnego, w ten sposób powstawał roztwór o koncentracji miodu na poziomie 4%.
Przy pomocy tego roztworu, irygowali jamy nosowe dwa razy dziennie (120 ml na stronę, dwa razy dziennie).
Obydwaj pacjenci przeszli 22 – etapowy sinonasal outcome test (SNOT-22) (11) przed zastosowaniem tej kuracji, a także po 12 tygodniach jej stosowania.
Pacjenci byli umówieni na wizyty przed zastosowaniem kuracji, a także na późniejsze wizyty w 6 tygodniu i 12 tygodniu trwania tego leczenia w celu przeprowadzenia badania endoskopowego.

Przypadek I:

71-letni mężczyzna pojawił się w naszej klinice z 3-letnią historią wycieku z nosa, niedrożności, zatorów, utraty węchu oraz uczuciem ucisku w twarzy.
7 miesięcy później został poddany zabiegowi czynnościowo-endoskopowej chirurgii zatok przynosowych (FESS) drobiazgowo wspomaganym komputerem.
Po tym zabiegu rozpoczęto kurację roztworem solnym budesonidu, musiał stosować tą mieszaninę do irygacji dwa razy dziennie.
Pomimo stosowania tych płukanek opartych na steroidach, infekcja zatok postępowała, a także w jamach nosowych pojawiły się polipy.
Został wtedy poddany polipektomii, a następnie, przez 9 miesięcy, irygacjom przy pomocy nierozcieńczonego pulmicortu bez żadnej poprawy widocznej na obrazie endoskopowym (tabelka nr 2).
Miód Manuka w roztworze solnym opisanym wcześniej został dodany do jego kuracji przy pomocy nierozcieńczonego budezonidu.
Po 12 tygodniach u pacjenta nie zaobserwowano żadnych symptomów choroby, a badanie endoskopowe nie wykazało nowych obrzęków polipowych ani mucyny alergicznej (Zdj. nr 1).

Zdj. nr 1: Zdjęcia endoskopowe jamy nosowej.

Po lewej stronie: Pacjent nr I przed kuracją z wykorzystaniem Miodu Manuka.
Po prawej stronie: Pacjent nr I po 12-tygodniowej kuracji z wykorzystaniem Miodu Manuka.

Wyniki testu SNOT-22 po 12-tygodniach irygacji przy pomocy roztworu Miodu Manuka oraz budezonidu pokazały niesamowitą poprawę w przypadku zmysłu węchu.
Jego wcześniejsze skargi związane z wiecznie zatkanym nosem, uczuciem zatkanych uszu, zawrotami głowy, uczuciem zmęczenia oraz obniżeniem produktywności zostały całkowicie rozwiązane.

Przypadek II:

31-letni mężczyzna został skierowany do naszej kliniki przez lokalnego laryngologa w celu przeprowadzenia leczenia operacyjnego polipów w nosie, a także z powodu radiologicznych dowodów na to, że cierpiał na nadżerki oczodołów spowodowane chorobami zatok.
Pacjent cierpiał 3 lata na uczucie ucisku w zatokach, gęstą wydzielinę oraz problemy z oddychaniem przez nos.
Został poddany zabiegowi czynnościowo-endoskopowej chirurgii zatok przynosowych (functional endoscopic sinus surgery (FESS)). Przez trzy tygodnie odczuwał ulgę, niestety w czwartym tygodniu zaczął uskarżać się na silne przekrwienie nosa.
Badanie endoskopowe wykazało pogorszenie się stanu zatok, na podstawie wyników badań Kupferberga i in. zakwalifikowano ten stan jako stadium dwustronne IIIb.
Natychmiast rozpoczęto kurację roztworem solnym budesonidu oraz 10-dniową terapię prednizonem.
Przez kolejne 12 tygodni pacjent nadal narzekał na ból twarzy i niedrożność nosa pomimo miejscowego znieczulenia.
Nie było żadnych symptomów poprawy stanu zatok, a objawy astmy stopniowo się nasilały, w związku z czym przez kolejnych kilka miesięcy potrzebował kilkakrotnie stosować doustnie prednizon.
Płukanki roztworem budesonidu zastąpiono irygacjami przy pomocy nierozcieńczonego budesonidu na dwa miesiące, niestety bez żadnej poprawy.
Ustna kuracja Itrakonazolem została dodana do irygacji przy pomocy nierozcieńczonego budesonidu, dało to dobre rezultaty w przypadku objawów, a także zostało potwierdzone badaniami endoskopowymi (Tabelka nr 2).
Niestety po 12 tygodniach leczenia itrakonazolem, trzeba je było przerwać z powodu wzrostu aktywności enzymów wątrobowych.
Stan pacjenta po raz kolejny pogorszył się w wyniku odstawienia itrakonazolu.
Gdy wszystkie wcześniejsze metody terapii zawiodły, do terapii przy pomocy nierozcieńczonego budesonidu włączono także irygacje przy pomocy roztworu solnego z Miodem Manuka.
Po 12 tygodniach, symptomy choroby uległy gwałtownej poprawie (Zdj. 2).
Wyniki testu SNOT-22 po 12-tygodniach irygacji przy pomocy roztworu Miodu Manuka ukazały znaczny spadek natężenia objawów od umiarkowanego do bardzo łagodnego w przypadku niedrożności nosa, utraty węchu oraz wycieków z nosa.
Wyniki testu SNOT-22 pokazały, że w przypadku tego pacjenta nastąpiła poprawa w jakości snu, koncentracji, a także zaobserwowano znaczną poprawę nastroju.

Zdj. nr 2: Zdjęcia endoskopowe jamy nosowej.
Po lewej stronie: Pacjent nr II przed kuracją z wykorzystaniem Miodu Manuka.
Po prawej stronie: Pacjent nr II po 12-tygodniowej kuracji z wykorzystaniem Miodu Manuka.

Dyskusja:

Grzybicze alergiczne zapalenie zatok przynosowych (Allergic Fungal Rhinosinusitis (AFRS)) jest definiowane przez Benta i Kuhna na podstawie następujących kryteriów:

a) typ I nadwrażliwość na grzyby
b) polipy w nosie
c) charakterystyczne zmiany w obrazie radiologicznym
d) mucyna eozynofilowa
e) pozytywny wynik na obecność grzybów bez inwazji grzybów na tkanki zatok (5)

Bazując na tych kryteriach, badania wykazały występowanie około 7% pacjentów ze wszystkich, którzy cierpieli na zapalenie zatok, którzy zostali poddani zabiegowi czynnościowo-endoskopowej chirurgii zatok przynosowych (FESS) (4, 5, 6, 7).
Niestety w tej chwili nie stwierdzono skutecznego, długoterminowego programu leczenia grzybiczego alergicznego zapalenia zatok przynosowych (Allergic Fungal Rhinosinusitis (AFRS)).
Kombinacja zabiegów opartych na drobiazgowej chirurgii, a następnie długotrwała obserwacja oraz kuracja lekami są obecnie stosowane po to by poradzić sobie z chorobą lub ją opóźnić (9,12,13,14).
Steroidy były podstawą podczas pierwszego etapu kuracji, która miała zapobiec nawrotom (9,12).
Miejscowe leczenie przeciwgrzybicze i immunoterapia są również stosowane, mają jednak zmienną skuteczność kliniczną (9,15,16).
Pomimo maksymalnych wysiłków włożonych w leczenie, liczba nawrotów polipów w nosie oraz mucyny eozynofilowej pozostaje niedopuszczalnie wysoka (8,9).
Jest zatem ogromna potrzeba lepszego poznania tej choroby, a także opracowania terapii alternatywnych do stosowania sterydów.
Do tej pory odnotowano minimalne sukcesy w odnajdywaniu programów terapeutycznych z wysoką skutecznością leczenia AFRS. Skuteczność możliwej alternatywy leczenia zależy od jego zdolności do zmniejszenia stanu zapalnego, jak również likwidacji podstawowych czynników chorobotwórczych.
Jednym z produktów żywnościowych, który od wieków był wykorzystywany do opatrunków na trudno gojące się rany, infekcje oraz inne dolegliwości był miód (10).
Miód wykazywał właściwości hamujące rozwój wielu bakterii, grzybów, pierwotniaków i wirusów (10,17,18).
Kilka opublikowanych badań nad przypadkami klinicznymi wykazało, że miód jest skuteczny w leczeniu ran zainfekowanych MRSA (gronkowca złocistego – szczepu MRSA), Pseudomonas, Staphylococcus aureus i Enterococcus (19-22).
Antybakteryjne właściwości miodu są wynikiem obecności w jego składzie kilku ważnych składników, w tym nadtlenku wodoru wytwarzanym w miodzie, oksydazy glukozy oraz flawonoidy pinocembrin.
Ostatnie badania dowodzą, że miód, który można scharakteryzować jako produkt klasy medycznej dzięki takim składnikom jak: cukier, nadtlenek wodoru, methylglyoxal oraz pszczele defensyny peptydu-1, posiada w pewnych formach właściwości antybakteryjne.
Oprócz właściwości antybakteryjnych, miód może również czyścić zakażenia na wiele sposobów, a także wzmacniać system immunologiczny. Ma także właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające, a także stymuluje wzrost komórek (10,24).
Badania wykazały, że niskie stężenie miodu może stymulować proliferację limfocytów w hodowlach komórkowych, aktywować fagocyty we krwi (25), zmniejszyć szkodliwy wpływ reaktywnych gatunków form tlenu podczas długotrwałego stanu zapalnego (26).
Miód Manuka był wykorzystywany na wiele sposobów, przez lata w postępowaniach klinicznych.
Jest sterylizowany przez promienie gamma, które nie redukują jego aktywności
(27).
Był bardzo często stosowany do opatrywania trudno gojących się ran, takich jak na przykład owrzodzenia żylne goleni, oparzenia pierwszego i drugiego stopnia oraz ran pooperacyjnych (28).
Ostatnie badania z udziałem królików nie wykazały dowodów na histologiczne uszkodzenia nabłonka nosa oraz błony śluzowej podczas zastosowania roztworu Miodu Manuka (29).

Przypadki zaprezentowane tutaj sugerują, że Miód Manuka może być brany pod uwagę jako potencjalny środek leczniczy dla pacjentów, którzy cierpią na AFRS, a terapie jakim zostali poddani nie dały żadnych trwałych efektów.
Więcej badań z wykorzystaniem podwójnie ślepej próby nad przewlekłym zapaleniem zatok, AFRS oraz pacjentach pooperacyjnych cierpiących na mukowiscydozę są prowadzone w naszym centrum, a ich wyniki zostaną wkrótce opublikowane.

Tabela nr 1: Demografia

Tabela nr 2: Zapis etapów postępowania kuracji medycznej

Piśmiennictwo:

1. Damm M, Quante G, Jungehuelsing M, Stennert E. Impact of Functional
Endoscopic Sinus Surgery on Symptoms and Quality of Life in Chronic
Rhinosinusitis. Laryngoscope 2007; 112: 310 – 315.

2. Adams PF HGMM. Current estimates from the National Health Interview Survey,
1996. National Center for Health Statistics Vital Health Stat 1999;10 (200).

3. Kaliner Ma, Osguthorpe JD, Fireman P, et al. Sinusitis: bench to bedside – current
findings, future directions. J Allergy Clin Immunol 1997; 99: S829 – S848.

4. Javer AR, Genoway KA, Gervais M, Romney M, Zemcov J. Fungal Cultures in
Patients with Allergic Fungal Rhinosinusitis: Improving the Recovery of Potential
Fungal Pathogens in the Canadian Laboratory. J Otolaryngol 2007; 36: 1 – 5.

5. Bent JP, Kuhn FA. Diagnosis of allergic fungal sinusitis. Otolaryngol Head Neck
Surg 1994; 111; 580 – 588.

6. Ence BK, Gourley DS, Jorgensen NL, et al. Allergic fungal sinusitis. Am J Rhino
1990; 4: 169 – 178.

7. Katzenstein AA, Sale SR, Greenberger PA. Allergic Aspergillus sinusitis: a newly
recognised form of sinusitis. J Allergy Clin Immunol 1983; 72: 89 – 93.

8. Schubert MS, Goetz DW. Evaluation and treatment of allergic fungal sinusitis. II.
Treatment and follow-up. J Allergy Clin Immmunol 1998; 102:395 – 402.

9. Pant H, Schembri MA, Wormald PJ, Macardle PJ. IgE-Mediated Fungal Allergy
in Allergic Fungal Sinusitis. Laryngoscope 2009; 119: 1046 – 1052.

10. Tan HT, et al. The antibacterial properties of Malaysian tualang honey against
wound and enteric microorganisms in comparision to manuka honey. BMC
Complement Altern Med 2009; 9: 34.

11. Buckland JR, Thomas S, Harries PG. Can the Sino-nasal Outcome Test
(SNOT-22) be used as a reliable outcome measure for successful septal surgery?
Clin Otolaryngol Allied Sci 2003; 28: 43 – 47.

12. Marple BF. Allergic fungal rhinosinusitis: current theories and amangment
strategies. Laryngoscope 2001; 111: 1006 – 1019.

13. Pant H, Kette FE, Smith WB, Wormald PJ, Macardle PJ. Fungal-specific humoral
response in eosinophilic mucus chronic rhinosinusitis. Laryngoscope 2005; 115:
601 – 606.

14. Schubert MS. Medical treatment of allergic fungal sinusitis. Ann Allergy Asthma
Immunol 2000; 85: 90 – 97; quiz 97 – 101.

15. Ebbens FA, Scadding GK, Badia L, et al. Amphotericin B nasal lavagesL not a
solution for patients with chronic rhinosinusitis. J Allergy Clin Immunol 2006;
118: 1149 – 1156.

16. Ponikau JU, Sherris DA, Kita H, Kern EB. Intranasal antifungal treatment in 51
patients with chronic rhinosinusitis. J Allergy Clin Immunol 2002; 110: 862 –
866.

17. Molan PC. The antibacterial nature of honey. I. The nature of the antibacterial
activity. Bee World 1992; 73: 5 – 28.

18. Blair SE, Carter DA. The potential for honey in the management of wounds and
infections. J Australian Infect Control 2005; 10: 24 – 31.

19. Molan PC, Cooper RA. Honey and sugar as a dressing for wounds and ulcers.
Topical Doctor 2000; 30(4); 249 – 250.

20. Natarajan S, et al. Healing of an MRSA-colonized, hydroxyurea-induced leg ulcer
with honey. Journal of Dermatological Treatment 2001; 12: 33 – 36.

21. Molander A, Dahlen G. Evaluation of the antibacterial potential of tetracycline or
erythromycin mixed with calcium hydroxide as intracanal dressing against
Enterococcus faecalis in vivo. Oral Surg Oral Med Oral Patol Pral Radiol Endod
2003; 96;744 – 750.

22. Merckoll P, et al. Bacteria, biofilm and honey: a study of the effects of honey on
‘planktonic’ and biofilm-embedded chronic wound bacteria. Scand J infect Dis
2009; 41: 341 – 347.

23. Paulus PHS, te Velde AA, de Boer L, Speijer D, Vandenbrouchke-Grauls CMJE,
Zaat SAJ. How honey kills bacteria. FASEB 2010; 24; 1 – 7.

24. Al-Jabri AA. Honey, milk and antibiotics. Afr J Biotechnol 2005; 4(13): 1580 –
1587.

25. Abuharfeil N, Al-Oran R, Abo-Shehada M. The effect of bee honey on the
proliferative activity of human B- and T-lymphocytes and the activity of
phagocytes. Food and Agricultural Immunology 1999; 11: 169 – 177.

26. Tonks A, et al. Stimulation of TNF-alpha release in monocytes by honey.
Cytokine 2001; 14: 240 – 242.

27. Molan PC. The Antibacterial Activity of Honey. 2. Variation in the Potency of the
Antibacterial Activity. Bee World 1992; 73: 59 – 76.

28. Armstrong DG. Manuka honey improved wound healing in patients with sloughy
venous leg ulcers. Evid Based Med 2009; 14(5): 148.

29. Kilty SJ, et al. Manuka honey: histological effect on respiratory mucosa. Am J
Rhinol Allergy 2010; 24(2): e63-6.

Najpopularniejsze wyrażenia z wyszukiwarki:

• irygacja
• działanie uboczna miodu
• polipektomia endoskopowa
• uboczne dzialania miodu
• skutki uboczne miodu manuka